BAHÇESARAY MÜKÜS ÇAYI

Van'ın dağların arasına saklanan Bahçesaray ilçesinin eşşsiz doğasını gidip görmek gerek. Yıllardır çözülemeyen ulaşım sorunu nedeniyle ilçe nüfusunun göç vermesi ilçede yaşayanları üçte bir oranında azaltmış. 1630 metre rakımlı bu küçük ilçeye varmak için Bitlis-Hizan bağlantılı stabilize yolu takip ettik. Bu yol eski olmasına rağmen tüm mevsimlerde açıkmış. Stabilize yol yılan gibi kıvrılarak dağlara doğru ilerledi, yükselti 2800 metreye ulaşınca mola verdik ve fotoğraf çektik. Çevredeki tüm dağlar ve zirveleri Mayıs ayı olmasına rağmen karla kaplıydı. Sonrasında  yine kıvrım kıvrım ve dolambaçlı yollarla inişe geçerek ilçe merkezine ulaştık. Yolculuk kolay değildi. İlçede yaşayanların en önemli geçim kaynağı ceviz ve bal üretimiymiş. Tarım ve hayvancılık da yapılıyormuş. Ama yüksek dağların arasında kalan ilçe topraklarında tarım yapmanın zorluğu da tartışılmaz. 

Müküs Çayı, ilçe merkezine yaklaşık iki kilometre uzaklıkta Subaşı mevkiinde ulu bir dağın eteklerinde bulunan bir mağaradan devasa bir debiyle çağlayarak akıyordu. Dağlardan süzülen kar suları mağaranın içinden çıkarak, adeta bir şelale gibi çağıldayarak hem seyrine doyumsuz bir manzara oluşturuyor hem de müzik şöleni sunuyordu. Mağara ve çevresi masal diyarıydı sanki. Şairlerin bu coşkulu akıştan esinlenip şiirler yazmasına şaşırmamalı.

Binlerce yıldır aynı kaynaktan fışkırarak Bahçesaray, Beğendik ve Pervari topraklarına can veren bu eşsiz su, Pervari çıkışında Çatak Nehri ile buluşur ve birlikte Botan Vadisi'ne hayat taşırlar. Ardından Irak topraklarına süzülür, Dicle Nehri'ne karışır ve sonunda Basra Körfezi'nin engin sularına kavuşur. Bu nedenle Dicle'nin başlangıcı sayılır. 1500'lü yıllarda yaşamış büyük alim ve şair Feqiye Teyran, birçok eserini Müküs Çayı'nın serin kıyılarında kaleme almıştır. O meşhur "Ey Av ü Av" şiirinde Müküs Çayı ile konuşur; suyun hikmet dolu cevaplarını dizeleriyle bizlere aktarır. 

Müküs Suyu, Türkiye'nin en yüksek pH değerine sahip, berraklığı ve kalitesiyle nam salmış bir sudur. Buz gibidir; içildiğinde tadı adeta şerbeti andırır. Rivayete göre her Cuma akşamı Cennet'in Kevser Suyu'ndan iki damla Dünya'ya düşer: Bir damla Nil Nehri'ne, bir damla ise Müküs Çayı'na...

Hazır oraya kadar gitmişken ben de Müküs Çayı'ndan bir damla içiverdim. Müküs Çayı'nda bol miktarda alabalık olduğu söylendi ama balık yapan/satan bir lokanta göremedim. Dolayısıyla tereyağında alabalık yiyemedim. :(

Not: Videolar ve fotoğraflar tarafımdan çekilmiştir. İznim olmadan kullanılamaz!